Aqejo nb’aj kyk’u’j kyi’j aq’unal k’wal (CWC) (Concerned for Working Children)
Ajo CWC te tnam India, nxi’ tq’o’njo amb’il kye k’wal tu’n tkub’ kyb’incha’n kyib’ tuj k’loji’n tu’ntzan kyklontejo kyoklen. Aqejo k’loj xjal lu’ a kyaq’unjo a tu’n txi’ yek’it kye k’wal tzan tu’n kyaq’una tib’aj klob’il kyoklen, atzuntz naq’unana kyuk’il k’wal nche’ aq’unan ex kyuk’iljo yaji’nqe kyuk’il kyman noqx tu’n tpaj nche’ najan tuj jun kojb’il najchaq. Extzan nxi’ kyq’o’n amb’il kye tu’n kyok tuj tajlal tujchaq junjun k’loj xjal ja nkub’a aq’uneta ajo mixti’ kye moqa a nb’inchan mya b’a’n kye. Atxix tuj ab’q’i te 1980 tej toklen q’etjo CWC aq’unaltejo tu’mel lu’.
Matxi’ kub’ yek’injo CWC qa jaku’ che’ kub’ b’ajijo aq’untl mya b’a’n kye k’wal extzan aqexjo k’wal lu’ jaku’ che’ onin tu’n kyaq’unan tib’aj tb’inchanjtzjo lu’. Axix nim toklenjo tuj CWC ajo tu’n txi’ nimitjo toklen jun k’wal, tu’ntzan tok ax te nejinilj te kolil ti’jxjo toklen, tu’ntzan tkub’ kyetzi’n k’waljo kolb’il ti’j kyoklen aqe k’walqe. Ajo CWC naq’unan kyuk’il nejinlij tujchaq junjun tnam, kyuk’il ajtnam extzan kyuk’ilxjo k’wal nche’ aq’unan tujchaq ti’xti’ aq’untl, tu’ntzan aq’ex che’ xel jyonte tu’mel tu’n tkub’ b’ajijo yajb’il te kyoklen, extzan aqe’x che’ xe’l aq’unate tjyonjtzjo najsab’il myab’a’n tok ti’j kyklen, moqa tu’mix che’ oka chq’o’na aq’unal aq’untl nku’jo te jun tij ichan.
Atz tuj tnam te Bangalore tzaja qeya taq’un CWC kyk’e k’al nche’ aq’unan, tuj ab’q’i te 1975. Aqetzanjo k’wal lu’ atztaq tzajnqe’ya tujchaq tal kojb’il najchaq te Karnakata. Atzan ja’lin ajo k’loj xjal lu’ nche’ aq’unan tuj jwe’jo tal nuch tnam te Karnakata.
A’lixtzan taq’unjo CWC kyuk’il k’wal pon kanin ti’jo tb’inchanjtz junjo k’loj xjal b’aj kyb’u’yin kyib’ tu’ntzan kykoli’n kyi’j k’wal nche’ aq’una, atzanjo k’loj lu’ a tb’ijo ok Bhima Sangha. 13,000 jo k’wal b’u’yin kyib’ tuj Bhima Sangha, ajo k’loj lu’ te tnam te Karnaka. Extzan ajo k’loj k’wal lu’ nimjo kyklen at qu’n nhce’ onin tu’n txi’ aq’unetjo aq’untl te CWC a tb’ijo Makkala Toofan. Atxi’x tej tjawlen anq’in tuj ab’q’i te 1990 ajo Bhima Sangha matxi’ tz’ok te jun tnejil ipumalj nkolin ti’j kyoklen k’awl extzan in naq’unan kyuwxix tu’n tjyet junjo tba’nil chwinqlal kye k’wal ex kye kyman tujchaq junjun kykojb’il.
Tuj matij tnam ajo Bhima Sangha xkeyile kyten kyuk’il txqantl k’wal tu’ntzan kyinin te kyib’ extzan tu’n kyxi’ onitjo txqantl k’wal lu’ tu’n tb’inchet junjo k’loj kyexkye. Ajo Bhima Sangha nim ajb’ena taq’un ex tonb’il tu’n tjaw b’inchetjo jun k’loj k’wal twitz matij tnam a tb’ijo Movimiento Nacional de Niños Trabajadores (NMWC tu’njo tb’i tuj ingl’es) te tnam te India; ex ajo Bhima Sangha onin tu’n tjaw anq’injo Movimiento Internacional de Niños Trabajadores atzan ja’lin a nejli twitzjo k’loj k’wal te txqan tnam te Asia.
Exqetzan k’wal xi kyq’uma’n qa iltaq ti’j tu’n tok junjo k’wal te kynejinil, tu’ntzan rkub’ nej kywitz tza’njo matij kawil, atzunjo kyxjel xi’ b’in qu’mtzan kub’a b’incha’na “Makkala Panchayat”. Aqe k’wal e’ kub’ ximinte titi’ taq’un ex tza’n ok kyxela tb’incha’na. Aqetzanjo CWC kyuk’il k’wal e’ kub’ ximninte tza’ntten tu’n tok toklen Makkala Panchayat, ex tza’ntten tu’n txi’ t-xikb’a’n tib’ tuk’e Gram Pachayat moqa ajo k’loj aq’untl. Atzunjo xikb’ajtib’il at kyxoljo kab’e tu’mel lu’ najb’en tu’n tb’aj kyb’incha’n aq’untl extzan najb’en tu’n ttx’ixpetjo kychwinqlal k’wal twitz matij tnam. Atzan tjyonjtz alkye k’okil te Makkala Panchayat , a jo jun ajtz’ib’ Panchat mya’ k’wal njaw jyonte extzan a najb’en te ajtz’ib Panchayat kye k’wal. Juntljo nejinilj najb’en te xikb’ab’il kyejo txqan k’wal tuk’iljo Panchayat.
Noqxtzan tu’n tpajo aq’untl nxi’ b’inchet, aqejo k’wal nok junjo kyoklen ja tb’anilxix, ajo kyoklen lu’ najb’e tu’n ttkyuwsetjo kyxim exjo kynab’l. Aqe k’loj k’wal lu’ nche’ ok chq’o’ntejo matij kawil tu’ntzan txi’ tb’incha’njo taq’un tujxix jun tba’nil extzan junjo aq’untl nximin ti’j kyoklen k’wal. Atzunjo amb’il matxi b’ant tjyet kyu’njo k’wal lu’ najb’en kyejo txqantl xjal ik’inqe’kj kyi’jxi txqantl tnam, nku’qe xu’j moqa qwnaqil tu’ntzan ttx’ixpuj kychwinqlal extzan tu’n kyokq’o’n tuj tajlal tzaqpib’il chwinqlal.
Nimxix kyoklenjo k’wal extzan nim toklenjo kyoj¿l aj tkub’ ximit tichaqti’ aq’untl kyxel b’inchet tzanjo qa ilti’j tu’n tjaw txqantl skwelb’il moqa qa ilti’j tu’n tkub’ b’inchet jun ja ja che’ okila k’ayita kyal xu’j nche’ aq’unan, moqa qaj ok kyxel q’et kya xjal, q’a’jin moqa kyjaqe xjal matxi’ che’ tijin. Ex nok kyol k’wal tuj tajlal aj tkub’ t-xima’n matij kawb’il tza’ntten tu’n tjyet tu’mel tu’n kykub’ naj aqejo k’wal nche’ ok q’on aq’unal. Exqejo k’loj k’wal lu’ matxi’ che’ onin tu’n txi’ tziyit ex txi’ aq’unetjo tkolinjtz kyoklen k’wal tuj kytanam ex tujchaq junjuntl tnam te najchaq, moqa tuj junxi’tl tnam.
Ajo CWC nxi’ tq’o’njo kyaq’unab’il k’wal, tza’ntten tu’n tb’ant kyolin, tza’ntten tu’n tb’antl kyklonte kyib’. Nimqejo tb’eyil aq’untl najb’en kyu’n, tza’nqejo titeres ch, b’itz, pakb’an u’j, ilb’ilalj ex bideyos te telebisyon, tu’ntzan kyojtzqintejo b’a’mpun tu’mel tklonjtz kyoklen. Tu’ntzan kytenjo k’wal tuj jun nak’b’il kyuk’ejo matij kawil, aqejo k’wal lu’ mixti’ nok kyq’o’n kyib’ kyuk’il partidos politikos, noq nche’ ten tujchaq junjun la’j nipin kyunjo xjal lu’ tu’ntzan txi’ kyq’uma’n kye kandidatos tu’n txi’ kylajo’njo aq’untl.
Atzunjo twitz taq’un CWC matxi’ tz’el mya’ o’kxjo tu’n tkub’ najsetjo myab’a’n nok kyi’j k’wal ex tu’mix che’ oka chq’o’na aq’unal, si no ke ex matxi’ tz’okx kyq’o’n kyib’ aq’unalte aq’untl nkolin kyi’j k’wal extzan noqx k’walqe nche’ aq’una kyi’j k’wal.
Atzunjo tu’mel aq’untl lu’ matxi’ tz’ajb’en te yek’b’il te qa tb’anilxix qa ma txi’ yek’it kye k’wal tu’n txi’ kytzyu’njo aq’untl te kolil kyi’jx, atzunjo tu’mel lu’ matxi’ tz’onin tu’n txi kyxikb’an kyaq’un kykyaqilx tzyu’n kyib’, aqe k’wal kyuk’il ku’xin exqejo matij xjal, atzunjo lu’ ok kytzajil q’onte tb’anil chwinqlal kye.

